كارآيي شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي »بر افكار خودكشي،افكار خود آيند منفي و افسردگي

  كارآيي شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي »بر افكار خودكشي،افكار خود آيند منفي و افسردگي در مبتلايان به اختلال افسردگ اساسي؛ مریم حناسابزاده اصفهانی؛ پایان نامه  دكتري تخصصي روانشناسي باليني . دانشگاه علوم پزشكي ايران(انستيتو روانپزشكي تهران)

مقدمه: ختلال افسردگي اساسي از شايعترين اختلالات رواني و با بيش ترين ميزان خطر خودكشي، همواره به عنوان يكي از محورهاي مهم پژوهشي مطرح بوده است. هدف پژوهش حاضر، تعيين كارايي راه نماي گروهي شناخت درماني مبتني بر ذه نآگاهي بر افسردگي و علايم س هگانه ي آن، افكار خودكشي وافكار خودآيند منفي در بيماران افسرده ي داراي افكار خودكشي بود.

روش : در يك طرح آزمايشي با اندازه گيري مكرر،16 نفر از بيماران مبتلا به اختلال افسردگي اساسي باافكار خودكشي، در دو گروه آزمايش و گواه(درهركدام 8نفر) قرار داده شدند.سپس راهنماي درمان، با در نظر گرفتن اصول باليني كاربردي در تهيه ي راهنماي درماني براي مداخلات روان شناسي و مشاوره و پس از بررسي مطالعات نظامدار بازنگري درحيطه ي كارآمديِ درمانهاي شناختي –رفتاري روي افسردگي و خود كشي توسط پژوه شگر تهيه شد. در اين پژوهش، بر اساس يك رويكرد تركيبي، از رو شهاي تحليل كمي و كيفي براي ارزيابي نتايج استفاده شد.

در تحليل كمي تمامي شركت كنندگان در هر يك از گروه ها با كمك ابزارهاي آزمون افسردگي بك، مقياس خودكشي بك و آزمون افكار خودآيند منفي ارزيابي شدند.در تحليل كيفي نيز تمامي آزمودني هاي گروه آزمايش، با استفاده از ابزار پژوهشي محقق ساخته و در مرحله ي پس آزمون، ارزيابي شدند. گروه آزمايش تحت ده جلسه ي 2 ساعته ي شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر اساس راه نماي درماني حاضر قرار گرفت. در آخرين جلسه ي درمان و نيز 1 ماه بعد به عنوان پيگيري، دوباره تمامي آزمودن يها با كمك ابزارهاي ذكر شده ارزيابي شدند. داده ها با استفاده از تحليل واريانس و كواريانس، بررسي شدند.

يافته ها: در تحليل كمي، تفاوت دو گروه از نظر، شدت افسردگي وعلايم شناختي و عاطفي آن، شدت افكار خودكشي و فراواني افكار خودآيند منفي، هم در پس آزمون و هم در پيگيري، معني دار بود، ولي از نظر شدت علايم جسماني افسردگي و شدت افكار خودآيند منفي، تفاوت معني داري بين دو گروه ديده نشد.ارزيابي بر اساس تحليل كيفي نيز در عين هم سويي با نتايج تحليل كمي، نتايجي دال بر كارايي پروتكل درماني، روي بيماران افسرده ي داراي افكار خودكشي به دست داد.

نتيجه گيري : شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر اساس راه نماي درماني حاضر، بر شدت افسردگي و علايم شناختي و عاطفي آن، شدت افكار خودكشي و

فراواني افكار خودآيند منفي، موثر بوده و اين نتايج تا مرحله ي پيگيري ادامه دارد. بهره گيري از اين راه نماي درماني براي بيماران افسرده ي داراي افكار خودكشي پيشنهاد مي شود.

مقايسه ي اثربخشي درمان شناختي-رفتاري »گروهي و مواجهه درماني در اختلال اضطراب اجتماعي و ..

 مقايسه ي اثربخشي درمان شناختي-رفتاري »گروهي و مواجهه درماني در اختلال اضطراب اجتماعيو تاثير اين دو در كاهش سوگيری تعبير؛ حسین داداش زاده؛ پایان نامه دکتری روانشناسي باليني، دانشگاه علوم پزشكي ايران(انستيتو روانپزشكي تهران)؛ ۱۳۸۷

اختلال اضطراب اجتماعي كه قبلاً فوبياي اجتماعي ناميده مي شد، عبارت است از ترس از يك يا چند موقعيت عملكردي يا اجتماعي كه در آ نها نوعي مورد مداقه قرار گرفتن و يا تماس با غريبه ها مطرح است.

هدف: هدف از اين پژوهش، مقايسه ي اثربخشي درمان شناختي – رفتاري گروهي و مواجهه درماني در كاهش شدت علايم اختلال اضطراب اجتماعي و نيز مقايسه ي تأثير اين دو روش درماني در كاهش سوگيري تعبير منفي در اين اختلال  می باشد.

روش:  در قالب يك طرح تجربي پيش آزمون – پس آزمون با گروه كنترل، آزمودني هاي پژوهش شامل  24نفر دانشجوي دوره ي كارشناسي در رشته هاي مختلف دانشكده ي بهداشت دانشگاه علوم پزشكي ايران با تشخيص اختلال اضطراب اجتماعي، ابتدا به روش نمونه گيري در دسترس انتخاب و سپس به روش كاملاً تصادفي به سه گروه 8 نفر(درمان شناختي –رفتاري گروهي، مواجهه درماني، و گروه كنترل ليست انتظار) اختصاص داده شدند. درمان شناختي –رفتاري گروهي و مواجهه درماني به مدت 12 جلسه و مطابق كتابچه ي راه نماي استاندارد براي آزمودني ها اجرا شد و گروه ليست انتظار هيچ نوع درماني دريافت نكردند. داده هاي پيش آزمون و پس آزمون پژوهش با  استفاده از پرسشنامه ي فوبياي اجتماعي (SPIN)، فرم تجديد نظر شده ي پرسشنامه ي تعبير، فرم كوتاه پرسشنامه ي ترس از ارزيابي منفي (BFNE-S)، پرسشنام هي اضطراب بك (BAI) و پرسشنامه افسردگی بک- نسخه ی2 (BDI-II) جمع آوری شدند و براي تجزيه و تحليل داده ها از روش هاي آمار ي فراواني، درصد، ميانگين و انحراف معيار و تحليل كوواريانس استفاده شد.

يافته ها : نتايج نشان داد كه درمان شناختي –رفتاري گروهي از لحاظ اثربخشي بر كاهش شدت اضطراب اجتماعي تفاوت معني داري با مواجهه درماني ندارد(84  .(P=0/از طرفي نتايج نشان داد كه درمان شناختي – رفتاري گروهي در مقايسه با مواجهه درمانی(01(P=0/ و نيز در مقايسه با گروه كنترل لیست انتظار(001(P=0/ به طور معني داري منجر به كاهش سوگيري تعبير در افراد مبتلا به اختلا ل اضطراب اجتماعي مي گردد. همچنين معلوم شد كه مواجهه درماني به تنهايي تأثير معني داري بر كاهش سوگيري تعبير در اختلال اضطراب اجتماعي نداشته و تفاوت معني داري با گروه كنترل ليست انتظار ندارد .(P=0/07) بعلاوه معلوم شد كه درمان شناختي –رفتاري گروهي و مواجهه درماني در مقايسه با گروه كنترل ليست انتظار به طور معني داري منجر به كاهش ترس از ارزيابي منفي مي گردند( به ترتيب P=0/001 و P=0/002 )، اما تفاوت معني داري بين اين دو درمان وجود ندارد( 25/0=P). همچنین نتایج نشان داد كه درمان شناختي- رفتاري گروهي و مواجهه درماني، هر دو در مقايسه با گروه كنترل ليست انتظار به طور معني داري منجر به كاهش ميزان اضطراب كلي در اختلال اضطراب اجتماعي مي شوندـ002/0=P) معلوم شد اين دو روش درماني، ميزان افسردگي افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعي را نيز در مقايسه با گروه كنترل ليست انتظا ر كاهش  می دهند( به ترتیب 001/0=P و 01/0=P).اگر چه در مقايسه با همديگر تفاوت معني داري ندارند.(P=0/84)

نتيجه گيري: درمان شناختي – رفتاري گروهي و مواجهه درماني از لحاظ اثربخشي كلي در اختلال اضطراب اجتماعي تفاوت معني داري با هم ندارند، اما با توجه به اين كه درمان شناختي – رفتاري در مقايسه با مواجهه درماني به طور معن يداري منجر به كاهش سوگيري تعبير نيز مي شود، لذا انتخاب بهتري براي درمان اختلال اضطراب اجتماعي است.

كليدواژه ها:

اختلال اضطراب اجتماعي، درمان شناختي – رفتاري گروهي، مواجهه درماني، سوگيري تعبير.

تاثیر دستکاری انگیزشی و سیستم های مغزی- رفتاری؛

 تاثیر دستکاری انگیزشی و سیستم های مغزی- رفتاری؛ حسن صبوری مقدم؛ پايان نامه ي دكتري تخصصي علوم اعصاب شناختي گرايش مغز و شناخت، دانشگاه تبريز؛ ۱۳۸۷

هدف پژوهش حاضر بررسي تاثير دستكاري انگيزشي بر روي سرعت هدايت عصبي (زمان واكنش ( درافرادي با حساسيت بالاتر در سيستم بازدارنده رفتاری(BIS) در مقايسه با افرادي با حساسيت بالاتر در بالاتر در سيستم فعال ساز رفتاري(BAS) بود. بدین منظور 63 آزمودني(28 دانشجوي پسر و 35دانشجوي دختر) که با اجراي يك پرسشنامه غربال كننده و نيز اجراي مقياس BIS/BAS    در دو گروه افراد داراي حساسيت بالاتر سيستم بازدارنده رفتاری( 28 آزمودنی BIS) و افراد داراي حساسيت

بالاتر سيستم فعال ساز رفتاري  (35  آزمودني (BAS انتخاب و آنها را در شرايطي كه عامل مداخل گراسترس زايي) پارازيت ضبط شده راديو(  وجود داشت و از اين طريق سه شرايط دستكاري انگيزشي (شرايط فاقد دستكاري انگيزشي، دستكاري انگيزشي منفي، و دستكاري انگيزشي مثبت) فراهم شد، قرار داده شدند.

بدين ترتيب شرايطي براي تعامل سيستم هاي انگيزشي سرشتي و دستكاري انگيزشي محيطي در دو گروه زنان و مردان فراهم آمد و زمان واكنش تمايزي (به عنوان شاخص هدايت عصبي) ثبت شد. فرضيه هاي مطرح شده سرعت هدايت عصبي افرادي با حساسیت بالاتر BIS  در مقايسه با افرادي با حساسيت بالاتر BAS،

نقش جنسيت، و تاثير عامل همخواني ميان سيستم هاي انگيزشي سرشتي و

دستكاري انگيزشي محيطي را در سه شرايط دستكاری(خنثي، منفي، و مثبت(مورد مقايسه قرار دادند. بررسي تاثير عامل همخواني در واقع مقايسه اي ميان مدل گري و مدل آيزنگ بود. نتايج در يك مدل ANOVA با اندازه گيري هاي مكرر مورد تحليل قرار

گرفت. يافته هاي پژوهش نشان داد زماني كه شرايط خنثي است و دستكاري انگيزشي صورت نمي گيردتفاوت معني داري در كاركرد عصبي دو گروه افراد با حساسيت بالاتر BISو افرادي با حساسيت بالاتر BASديده نمي شود. بدين ترتيب فرضيه اول پژوهش تاييد نشد. فرضيه سوم پژوهش كه بيانگر تاثير همخواني ميان سيستم انگيزشي سرشتي و دستكاري انگيزشي بود تاييد شد و مشخص شد كه

سرعت هدايت عصبي افرادي با حساسيت بالاتر BISدر شرايط دستكاري انگيزشي منفي و سرعت هدايت عصبی افرادي با حساسيت بالاتر BASدر شرايط دستكاري انگيزشي مثبت بيشتر است. بنابراين، اينيافته حمايتي براي مدل گري ،در مقايسه با مدل آيزنگ ، فراهم نمود. در خصوص فرضيه هاي دوم و چهارم ، يافته ها در مورد نقش جنسيت نشان داد كه اين عامل موثر بوده و مردان BIS و BAS در مقايسه با زنان BIS و BASدر شرايط دستكاري انگيزشي ، مثبت و دستكاري انگيزشي منفي سرعت هدايت عصبي بهتري دارند.

كليدواژه ها:

دستكاري انگيزشي، سرعت هدايت عصبي، زمان واکنش، سيستم بازدارنده رفتاري(BIS) ، سيستم فعال ساز رفتاري (BAS).

آشنایی با دوره کارشناسی ارشد علوم شناختی

 

 علوم شناختي ، دانشي جديد در زمينه ذهن و مغز است. دانشمندان اين رشته مي‌كوشند تا در خصوص ادراك، تفكر، حافظه، فهم زبان، يادگيري و ساير فرايند‌هاي ذهني و پديده‌هاي موثر در آگاهي و شناخت به درك عميق‌تري دست پيدا كنند و مكانيسم‌ها و فرايند‌هايي را كه در بروز اين پديده‌ها دخالت دارند بطور دقيق بررسي نمايند.

علوم شناختي، دانشي بين رشته‌اي است كه از تعامل رويكرد‌هاي مختلف مطالعة ذهن همانند روانشناسي، دانش رايانه، دانش عصب پايه، فلسفه و زبان شناسي شكل مي‌گيرد.

روانشناسي به مطالعة رفتار انسان، آگاهي، ادراك، توجه، حافظه، هيجان و فهم زبان مي‌پردازد.

مسائلي مثل هوش مصنوعي، استفاده از فرايند‌هاي رايانه‌اي براي فهم فرايند‌هاي شناختي و طراحي در زمينه شباهتهاي انسان و ماشين در حوزة دانش رايانه قرار مي‌گيرد.

علم عصب پايه، ساختار و فرايند‌هاي سيستم عصبي را مد نظر قرار مي‌دهد و هدف علم عصب‌پاية شناختي بطور اختصاصي بررسي ارتباط سيستم عصبي و مواد موجود در آن با فرايند‌ها و بازنمايي‌هاي ذهني است.

 فلسفه ذهن به منطق، معنا، باز نمايي و رابطة بين ذهن، مغز، رفتار و آگاهي مي‌پردازد و زبان شناسي نيز ماهيت و ساختار زبان انسان را مورد ارزيابي قرار مي‌دهد.

دانشمندان و دانشجويان اين رشته بايد در تمام زمينه‌هاي فوق به كسب علم و تجربه بپردازند. دوره کارشناسی ارشد علوم شناختی با تاکید بر روان شناسی شناختی از بهمن 1386 آغاز به کار نمود. چهارده پذیرفته شده اولین دوره این رشته با هماهنگی و تایید وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری از میان شرکت کنندگان در آزمون سراسری آن سال گزیده شدند.

 دوره كارشناسي ارشد علوم شناختي (با تمركز بر روانشناسي شناختي) حداقل شامل 4 ترم (2 سال)  و به شكل نظام كارشناسي ارشد ناپيوسته مي‌باشد.

برنامه درسي دوره كارشناسي ارشد علوم شناختي (با تمركز بر روان شناسي شناختي) شامل 32 واحد به شرح زير مي‌باشد

- واحد‌هاي الزامی                                      24    واحد

- واحد‌هاي اختياري                                     8      واحد

- تبصره : بايد دو واحد از دروس بر اساس تحقيق نظري فردي يا گروهي توسط دانشجويان انجام شود و به شكل سمينار ارائه گردد.

 

- پروژه و پايان نامه                                        4   واحد

 - تبصره 1- دانشجويان پس از گذراندن دروس پايه و اصلي، بويژه روش تحقيق در علوم شناختي مي‌توانند پروژه تحقيقاتي دوره كارشناسي ارشد خود را با نظر استاد راهنما و توافق كميته تحصيلات گروه انتخاب نمايند.

- تبصره 2- مدت زمان لازم براي گذراندن دروس و تهيه و تدوين پايان نامه تابع شرايط عمومي در مقررات تحصيلات تكميلي دانشگاه و پژوهشكده است.

 فارغ التحصيلان اين رشته داراي توانايي‌ها و ويژگيهاي زير خواهند بود:

·       دانش پايه در زمينه روانشناسي شناختي، فلسفة ذهن، طراحي مدلهاي شناختي، زبان شناسي نوروپسيكولوژي و روش شناسي تحقيق

·          مهارت ارزيابي انتقادي ادبيات علمي علوم شناختي و كاربرد عملي نظريات و روشهاي آن

·          تجربه و توانايي در طراحي و انجام پژوهشهاي گوناگون در حوزه علوم شناختي به صورت مستقل

·          مهارت‌هاي لازم دركاربردي ساختن خلاقانه علوم شناختي در زمينه‌هاي مختلف  

 شرايط ورود به رشته:

- دارا بودن كليه ضوابط و شرايط عمومي و اختصاصي داوطلبين شركت در آزمون كارشناسي ارشد ناپيوسته مندرج در دفترچه راهنماي آزمون ورودي تحصيلات تكميلي كه توسط وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و سازمان سنجش آموزش كشور منتشر مي‌گردد.

- موفقيت در آزمون ورودي و دارا بودن شرايط ذكر شده در آئين نامه كلي كارشناسي ارشد مصوب شوراي عالي برنامه‌ريزي

آزمون ورودي:

- آزمون ورودي رشته علوم شناختي تنها از طریق آزمون كارشناسي ارشد ناپيوسته سازمان سنجش آموزش كشور و به عنوان جزيي از رشته‌هاي مجموعه روانشناسي برگزار می شود.  اسامي پذیرفته شدگان، بر اساس نمره اكتساب شده در آزمون، از طریق سازمان سنجش به پژوهشکده اعلام  می گردد.

         

  مواد آزمون ورودی و ضریب های آنها:

1- متون روانشناسي به زبان انگليسي (ضريب2 )

2- آمار و روش تحقيق(ضريب3 )

3- روانشناسي رشد(ضريب1 )

4- روانشناسي باليني(ضريب1 )

5- روانشناسي عمومي(ضريب2 )

6- فيزيولوژي اعصاب و غدد(ضريب2)

7- احساس و ادراك (ضريب1 )

8- فلسفه ذهن و زبان(ضريب 1)

 درس های پيش‌نياز و جبراني

با توجه به اينكه برنامه درسي دوره پيشنهادي با تمركز بر روانشناسي شناختي است بنابراين عمده دانش و توانايي مورد نياز براي گذراندن آن، مربوط به مباحث روانشناختي مي‌شود و داوطلباني كه در آزمون ورودي پذيرفته ميشوند داراي دانش و توانايي كافي در اين حوزه خواهند بود .  با اجراي تمهيدات فوق به نظر مي‌رسد كه نياز به ارائه واحدهاي جبراني تا حدود زيادي مرتفع خواهد شد اما در صورت لزوم وبا تشخيص كميته تحصيلات تكميلي واحدهايي بر اساس نياز دانشجويان به عنوان دروس جبراني در نظر گرفته خواهد شد.

 

معرفی دوره دکتری عصب شناختی- پژوهشکده علوم شناختی

دوره دکترای عصب شناختی از سال تحصیلی 1385 در پژوهشکده علوم شناختی آغاز به کار نمود و در سال تحصیلی 1386 نیز دومین گروه دانشجویان آن از طریق برگزاری امتحان ورودی انتخاب شدند.

ویژگی های كلي دوره دكترای (Ph.D.) علوم اعصاب شناختي با گرایش مغز و شناخت : 

دوره دکترای علوم اعصاب شناختي بالاترين مقطع تحصيلي دانشگاهي در اين رشته است كه به اعطاي درجه دکترا تخصصي (Ph.D.) مي انجامد و شامل مجموعه اي از فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي است. با توجه به هدف دوره، اهميت بيشتري براي بخش پژوهش در نظر گرفته شده است. هدف از اين دوره، تربيت نيروي انساني متخصص و محقق در علوم اعصاب شناختي در دو گرايش مغز و شناخت و رايانش و هوش مصنوعي مي باشد.

 دوره دکترا علوم اعصاب شناختي داراي دو مرحله است:

 مرحله اول: شامل دروس جبراني و حداقل 24 واحد درسي براي گرايش مغز و شناخت و حداقل 26 واحد درسي براي گرايش رايانش و هوش مصنوعي و 3 سمينار 1 واحدي است. طي اين مرحله، دانشجو با تازه ترين مباحث نظري علوم اعصاب شناختي آشنا مي گردد. در اين مرحله دانشجويان مي بايست يك زبان برنامه نويسي كامپيوتر و زبان انگليسي را معادل با نمره 550 تافل بياموزند. معيار قبولي در ساير امتحانها مانند MCHC و غيره توسط كميته تحصيلات تكميلي پژوهشكده در هر مورد جداگانه تصويب مي شود.

 

مرحله دوم: شامل 22 واحد است كه پايان نامه دانشجو را در بر مي گيرد و با چاپ حداقل 2 مقاله در مجلات معتبر بين المللي دفاع از پايان نامه به پايان مي رسد. طول مدت دوره حداكثر 9 نيمسال تحصيلي است كه در شرايط خاص با پيشنهاد استاد راهنما و تصويب شوراي تحصيلات تكميلي پژوهشكده تا حداكثر 3 نيمسال ديگر مي تواند به آن اضافه شود.

  مجموع واحد ها براي گرايش مغز و شناخت 49 واحد و براي گرايش رايانش و هوش مصنوعي 51 واحد خواهد بود.

 شرايط ورود به دوره:

1-  دانشجويان اين دوره بر اساس شرايط مندرج در آيين نامه دوره دکترا انتخاب مي شوند.

2- كليه دارندگان دانشنامه كارشناسي ارشد يا دکترای عمومي از يكي از دانشگاههاي معتبر داخل يا خارج كشور كه مورد تاييد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و يا وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي باشند، مي توانند در آزمون ورودي شركت نمايند. دانشجويان نيمسال آخر دوره كارشناسي ارشد و دکترای عمومي نيز مي توانند در آزمون ورودي شركت نمايند، ليكن ثبت نام آنها منوط به ارائه دانشنامه حداكثر تا شروع دوره است.

 3- آزمون ورودي دوره به صورت كتبي و مصاحبه مي باشد. شركت در امتحان ورودي منوط به احراز حداقل معدل 15 در دوره كارشناسي ارشد يا دکترای عمومي مي باشد.

4- موضوعهاي آزمون كتبي به شرح زير است:

4-1 نوروآناتومي

4-2 نوروفيزيولو‍ژِی

4-3 نوروسايكو فارماكولوژی

4-4 مغز و رفتار

4-5 روانشناسي شناختی

5-  استاد راهنما : در ابتداي دوره با نظر و تاييد شوراي تحصيلات تكميلي پژوهشكده براي هر " دانشجو" استاد راهنما تعيين خواهد شد. برنامه دقيق تحصيلي و هدايت " دانشجو" و تعيين موضوع پايان نامه و نظارت بر اجراي پژوهشها به عهده استاد راهنما مي باشد.

6-  امتحان جامع : در پايان مرحله اول آزمودني متناسب با هر گرايش تخصصي به عمل می آید.

منابع دکتری روانشناسی تربیتی داشنگاه تهران

آمار و روش تحقیق:

-        مبانی نظری و عملی پژوهش- علی دلاور- انتشارات رشد****

-        روش تحقیق در علوم رفتاری- سرمد، بازرگان و حجازی***

-        استنباط آماری در علوم رفتاری- حیدر علی هومن**

-        احتمالات و آمار کاربردی- علی دلاور- انتشارات رشد-***

-        روش های آماری در علوم تربیتی – حیدر علی هومن

روانشاسی تربیتی

-        روانشاسی تربیتی نوین- علی اکبر سیف

-        روان شناسی تربیتی – علی نقی کمال خرازی

-        روان شناسی تربیتی سانتراک- رضا احدیان

یادگیری

- مقدمه ای بر نظریه های یاد گیری (هرگنان و السون) –علی اکبر سیف، انتشارات آگاه

روان شناسی رشد

-        روان شناسی رشد- لورا ای  برک،ترجمه یحیی سید محمدی، ج 1 و 2، انتشارات ارسباران***

-        روان شناسی رشد – نیکچهره محسنی

-        روان شناسی ژنتیک- منصور و دادستان

-        دیدگاه پیاژه در گستره تحول روانی- منصور و دادستان

-        جزوه رشد-  دکتر الهه حجازی

-        انگیزش و هیجان – جان مارشال ریو- یحیی سید محمدی

-        انگیزش و هیجان- کریم خداپناهی

-        روانشناسی اجتماعی- حسین شکر کن

-        روان شناسی اجتماعی از دیدگاه اروپائیان- جواد اژه ای

سنجش و اندازه گیری

-        ارزشیابی روانی- جلد 1 و 2 – پاشا شریفی

-        سنجش و ارزشیابی – جلد 1و 2- علی اکبر سیف

-        سنجش و اندازه گیری – هومن( درجه 3 است)

-        اندازه گیری الن – ترجمه دلاور- نشر سمت( درجه سه )