بررسي اكتشافي متغيرهاي پيش بيني كننده افسردگي پس از سكته قلبي؛ رضا باقريان سرارودي؛ رساله دکتری روانشناسی سلامت؛ دانشگاه تهران؛ استاد راهنما: بیژن گیلانی؛ فروردین ماه 1386.

مقدمه: افسردگي پس از سكته قلبي كه در بيماران MI بسيار شايع مي باشد، پيامدهاي ناگوار متعددي براي اين بيماران به همراه دارد. اين اختلال روانشناختي يك عامل خطرساز بسيار مهم و مستقلي در افزايش مرگ و مير و كاهش كيفيت زندگي بيماران پس از سكته قلبي است. معهذا، سئوالات بسياري در مورد سبب شناسي و عوامل خطرساز اين نوع افسردگي بي پاسخ مانده است. به علاوه تعيين متغيرهاي پيش بيني كننده اين اختلال به منظور شناسائي بيماران در خطر از اهميت ويژه اي برخوردار است. هدف از اين پژوهش اكتشاف و تعيين متغيرهاي پيش بيني كننده روانشناختي، كارديولوژيك و جمعيت شناختي در پيش بيني افسردگي پس از سكته قلبي مي باشد.

روش: 176 بيمار سكته قلبي بين سن 32 تا 82 سال كه پي در پي با تشخيص قطعي MI طي 5 ماه اول سال 1385 در يكي از بيمارستانهاي مجهز به CCU شهر اصفهان بستري شدند با در نظر گرفتن معيارهاي ورود و خروج انتخاب گرديدند و در حين بستري به عنوان ارزيابي خط پايه مورد ارزيابي چندگانه روانشناختي و طبي قرار گرفتند. در جمع آوري داده هاي خط پايه از مقياسهاي شخصيت تيپD ، ادراك بيماري، حمايت اجتماعي جند وجهي، كنترل شخصي، رويدادهاي زندگي، پرسشنامه اطلاعات جمعيت شناختي و طبي و اكوكارديوگرافي يا آنژيوگرافي (به منظور تعيين عملكرد بطن چپ قلب) استفاده شد. سپس سه ماه پس از ترخيص (مرحله پيگيري) افسردگي در اين بيماران با استفاده از مقياس افسردگي بك براي مراقبتهاي اوليه (BDI-PC)، ويژه ارزيابي افسردگي در بيماران جسمي، ارزيابي شد. داده هاي بدست آمده در خط پايه و پيگيري مقطع سه ماه پس از ترخيص با استفاده از روش رگرسيون لجستيك مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

نتايج: يافته هاي نشان داد كه 9/44% بيماران در سه ماه بعد از ترخيص دچار افسردگي باليني شدند. همچنين نتايج اين پژوهش نشان داد كه متغيرهاي عاطفه منفي(254/1OR= ، با فاصله اطمينان 342/1-171/1 و 01/0< P )، شدت سكته قلبي ادراك شده(098/1OR= ، با فاصله اطمينان 140/1-058/1 و 01/0< P )، حمايت اجتماعي ادراك شده(93/0OR= ، با فاصله اطمينان 969/0-894/0 و01/0< P ) و عملكرد بطن چپ (LVEF) ( 47/2OR= ، با فاصله اطمينان 0604/6 - 0073/1 و 05/0 P<) در پيش بيني افسردگي پس از MI، سهم معنادار داشتند. به علاوه يافته ها نشان داد كه مدل بدست آمده داراي روائي پيش بين 66/84% با حساسيت 75/79% و ويژگي 66/88% در متمايز ساختن بيماران با خطرپذيري بالا از بيماران با خطرپذيري پائين براي ابتلا به افسردگي پس از سكته قلبي مي باشد.

نتيجه گيري: به نظر مي رسد بروز افسردگي به دنبال سكته قلبي عمدتا ناشي از تركيبي از عوامل روانشناختي و پيامدهاي كارديولوژيك اين بيماري است. اين يافته كه اختلال در عملكرد بطن چپ (LV) با افزايش خطر بروز افسردگي پس از سكته قلبي ارتباط دارد يك دستاورد جديدي است كه ضمن تحريك حس كنجكاوي علمي در بررسي نقش فعاليت سيستم عصبي- هورموني يا افزايش سايتوكاينهاي التهابي همراه اختلال در عملكرد بطن چپ، مي تواند منطق مناسبي براي بررسيهاي دقيق تر در مورد تاثير LVEF در نقش پيش آگهي دهنده افسردگي باشد. با توجه به قابل ارزيابي بودن متغيرهاي اكتشافي در پيش بيني افسردگي پس از سكته قلبي در اين مطالعه، به نظر مي رسد امكان شناسائي و تعيين بيماران در خطر اين نوع افسردگي وجود دارد. بنابر اين با استفاده از يك روش ارزيابي مشتمل بر متغيرهاي اكتشافي در اين مطالعه مي توان از بروز افسردگي در بيماران پس از سكته قلبي پيشگيري به عمل آورد.