مقايسه ي اثربخشي درمان شناختي-رفتاري »گروهي و مواجهه درماني در اختلال اضطراب اجتماعيو تاثير اين دو در كاهش سوگيری تعبير؛ حسین داداش زاده؛ پایان نامه دکتری روانشناسي باليني، دانشگاه علوم پزشكي ايران(انستيتو روانپزشكي تهران)؛ ۱۳۸۷

اختلال اضطراب اجتماعي كه قبلاً فوبياي اجتماعي ناميده مي شد، عبارت است از ترس از يك يا چند موقعيت عملكردي يا اجتماعي كه در آ نها نوعي مورد مداقه قرار گرفتن و يا تماس با غريبه ها مطرح است.

هدف: هدف از اين پژوهش، مقايسه ي اثربخشي درمان شناختي – رفتاري گروهي و مواجهه درماني در كاهش شدت علايم اختلال اضطراب اجتماعي و نيز مقايسه ي تأثير اين دو روش درماني در كاهش سوگيري تعبير منفي در اين اختلال  می باشد.

روش:  در قالب يك طرح تجربي پيش آزمون – پس آزمون با گروه كنترل، آزمودني هاي پژوهش شامل  24نفر دانشجوي دوره ي كارشناسي در رشته هاي مختلف دانشكده ي بهداشت دانشگاه علوم پزشكي ايران با تشخيص اختلال اضطراب اجتماعي، ابتدا به روش نمونه گيري در دسترس انتخاب و سپس به روش كاملاً تصادفي به سه گروه 8 نفر(درمان شناختي –رفتاري گروهي، مواجهه درماني، و گروه كنترل ليست انتظار) اختصاص داده شدند. درمان شناختي –رفتاري گروهي و مواجهه درماني به مدت 12 جلسه و مطابق كتابچه ي راه نماي استاندارد براي آزمودني ها اجرا شد و گروه ليست انتظار هيچ نوع درماني دريافت نكردند. داده هاي پيش آزمون و پس آزمون پژوهش با  استفاده از پرسشنامه ي فوبياي اجتماعي (SPIN)، فرم تجديد نظر شده ي پرسشنامه ي تعبير، فرم كوتاه پرسشنامه ي ترس از ارزيابي منفي (BFNE-S)، پرسشنام هي اضطراب بك (BAI) و پرسشنامه افسردگی بک- نسخه ی2 (BDI-II) جمع آوری شدند و براي تجزيه و تحليل داده ها از روش هاي آمار ي فراواني، درصد، ميانگين و انحراف معيار و تحليل كوواريانس استفاده شد.

يافته ها : نتايج نشان داد كه درمان شناختي –رفتاري گروهي از لحاظ اثربخشي بر كاهش شدت اضطراب اجتماعي تفاوت معني داري با مواجهه درماني ندارد(84  .(P=0/از طرفي نتايج نشان داد كه درمان شناختي – رفتاري گروهي در مقايسه با مواجهه درمانی(01(P=0/ و نيز در مقايسه با گروه كنترل لیست انتظار(001(P=0/ به طور معني داري منجر به كاهش سوگيري تعبير در افراد مبتلا به اختلا ل اضطراب اجتماعي مي گردد. همچنين معلوم شد كه مواجهه درماني به تنهايي تأثير معني داري بر كاهش سوگيري تعبير در اختلال اضطراب اجتماعي نداشته و تفاوت معني داري با گروه كنترل ليست انتظار ندارد .(P=0/07) بعلاوه معلوم شد كه درمان شناختي –رفتاري گروهي و مواجهه درماني در مقايسه با گروه كنترل ليست انتظار به طور معني داري منجر به كاهش ترس از ارزيابي منفي مي گردند( به ترتيب P=0/001 و P=0/002 )، اما تفاوت معني داري بين اين دو درمان وجود ندارد( 25/0=P). همچنین نتایج نشان داد كه درمان شناختي- رفتاري گروهي و مواجهه درماني، هر دو در مقايسه با گروه كنترل ليست انتظار به طور معني داري منجر به كاهش ميزان اضطراب كلي در اختلال اضطراب اجتماعي مي شوندـ002/0=P) معلوم شد اين دو روش درماني، ميزان افسردگي افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعي را نيز در مقايسه با گروه كنترل ليست انتظا ر كاهش  می دهند( به ترتیب 001/0=P و 01/0=P).اگر چه در مقايسه با همديگر تفاوت معني داري ندارند.(P=0/84)

نتيجه گيري: درمان شناختي – رفتاري گروهي و مواجهه درماني از لحاظ اثربخشي كلي در اختلال اضطراب اجتماعي تفاوت معني داري با هم ندارند، اما با توجه به اين كه درمان شناختي – رفتاري در مقايسه با مواجهه درماني به طور معن يداري منجر به كاهش سوگيري تعبير نيز مي شود، لذا انتخاب بهتري براي درمان اختلال اضطراب اجتماعي است.

كليدواژه ها:

اختلال اضطراب اجتماعي، درمان شناختي – رفتاري گروهي، مواجهه درماني، سوگيري تعبير.