نقش سبكهاي ابراز و مهار خشم و سطح اضطراب خصيصه اي در واكنش قلبي- عروقي؛مهران فرهادی؛ رساله دكتري تخصصي روانشناسي سلامت، دانشگاه تهران، 1388.

به منظور بررسي نقش اضطراب خصيصه اي و سبك هاي ابراز و مهار خشم در واكنش قلبي عروقي، در مطالعة نخست 427 دانشجوي ساكن كوي دانشگاه تهران در اين پژوهش شركت كردند و پرسشنام ههاي اضطراب خصيصه اي، سب كهاي ابراز و مهار خشم و صفت خشم روي آنان اجرا شد. نتايج نشان داد: الف) اضطراب

خصيصه اي با خشم خصيصه اي همبستگي مثبت دارد. ب) سبكهاي ابراز و مهار خشم با سطوح اضطراب خصيصه اي رابطه دارد؛ يعني بيشتر افرادي كه اضطراب خصيصه اي بالايي دارند خشم خود را به صورت بيروني و دروني ابراز مي كنند و بيشتر افرادي كه اضطراب خصيص هاي پاييني دارند خشم خود را به صورت بيروني و

دروني مهار مي كنند. در مطالعة دوم با توجه به سطح اضطراب (بالا و پايين) و چهار سبك ابراز و مهار خشم بيرونی(رفتاري) و دروني (جسماني)، 108 نفر از نمونة نخست در هشت گروه انتخاب شدند. در مرحلة بعد، واكنش قلبي عروقي افراد در موقعيت استرس زاي مشاهدة چند فيلم مستند ترسناك و خشن (جمعاً 15دقيقه) مورد بررسي قرار گرفت. واكنش قلبي عروقي آزمودنيها شامل ضربان قلب، فشارخون سيستوليك، و فشارخون دياستوليك با استفاده از دستگاه مونيتورينگ به صورت مستمر ثبت شد و ميانگين واكنشها به دست آمد. نتايج نشان داد سطوح بالا و پايين اضطراب خصيص هاي اثر متفاوتي بر واكن شهاي قلبي عروقي نداشتند، سبكهاي ابراز و مهار خشم نيز بر واكنش هاي قلبي عروقي اثر متفاوتي نداشتند، اما سبكهاي ابراز و مهار خشم و سطح اضطراب خصيص هاي در واكنش قلبي عروقي اثر متقابل داشتند؛ بدين معني كه ابراز بيرونی(رفتاري)خشم همراه با اضطراب بالا، با واكنش قلبي عروقي (ضربان قلب) پايين و ابراز بيروني خشم همراه با اضطراب پايين با واكنش قلبي عروقي بالا همراه بود. اين مسأله در مورد ابراز دروني (جسماني) خشم متضاد بود؛ يعني ابراز دروني خشم همراه با اضطراب بالا با واكنش قلبي عروقي بالا ، و ابراز دروني خشم همراه با اضطراب پايين با واكنش قلبي عروقي پايين همراه بود. همچنين هنگامي كه مهار دروني(جسماني) و بيروني)رفتاري) خشم

با سطح اضطراب بالا همراه باشد، واكنش قلبي عروقي(ضربان قلب) كمتر از زماني است كه اين سبكها با اضطراب پايين همراه باشند. ممكن است افراد داراي اضطراب خصيصه اي بالا و ابراز بيروني خشم با ابراز خشم از تجربة آزار دهندة استرس اجتناب كنند و نيز براساس مدل پاسخ جبرانيِ پاسخهاي شرطي، مكانيزمي جبراني واكنشي مخالف با واكنش اوليه(افزايش ضربان قلب) را ايجاد و باعث كاهش ضربان قلب مي شود. همچنين ممكن است اين افراد با استفاده از مكانيزم همسانسازي با پرخاشگر اضطراب خود را كاهش داده و ضربان قلب خود را پايين آورند. يافته ها بر احتمال عدم ارتباط خطي خشم و واكنشهاي قلبي عروقي و ضرورت مطالعات دقيق تر و پيچيده تر در اين خصوص تأكيد كرده اند .

واژه هاي كليدي: اضطراب خصيص هاي(صفتي)، سب كهاي ابراز و مهار خشم، واكنش قلبي عروقي.